Am beth mae’r rhaglen waith yma?
Mae’r Adran Gwaith a Phensiynau (DWP) wedi comisiynu’r Sefydliad Astudiaethau Cyflogaeth, mewn partneriaeth â’r Sefydliad Dysgu a Gwaith, i ddarparu adolygiadau tystiolaeth ac adnoddau ymarferol ar faterion allweddol y farchnad lafur i helpu llywio gwneuthurwyr polisi lleol.
Yn y pen draw gall y sylfaen tystiolaeth yma fwydo i Ganolfan annibynnol yr Hyn sy’n Gweithio yn y Farchnad Lafur y mae’r DWP yn ystyried ei sefydlu. Byddai’r Ganolfan hon yn hyrwyddo a hybu defnyddio a llunio tystiolaeth i gynhyrchu deilliannau gwell ar y farchnad lafur, yn arbennig ar y lefel leol.
Nod y prosiect yw cefnogi gwneuthurwyr polisi lleol i ddeall yn well yr hyn sy’n gweithio wrth wella deilliannau’r farchnad lafur ar gyfer unigolion sydd allan o waith a hefyd unigolion mewn gwaith.
Ein nod yw diwallu anghenion tystiolaeth gwasanaethau llywodraeth leol ac iechyd a’u cefnogi wrth ddylunio, comisiynu a chyflenwi ymyriadau marchnad lafur mewn ardaloedd lleol. Rydym yn gweithio gydag arbenigwyr a defnyddwyr i ddiffinio cwmpas yr adolygiadau a phenderfynu ar y ffordd fwyaf ddefnyddiol o gyflwyno a rhannu canfyddiadau.
Pa ddull gweithredu fyddwn i’n ei ddefnyddio?
Mae gan y rhaglen o waith yma dri cham neilltuol:
Cam 1 – Ymgynghori â defnyddwyr a mapio tystiolaeth sydd ar gael eisoes (Rhagfyr 2025 – Ebrill 2026)
Cynhelir cyfres o weithdai a chyfweliadau gydag amrywiaeth o randdeiliaid lleol yn cynnwys cynrychiolwyr o Awdurdodau Strategol Maerol, Byrddau Gofal Integredig ac Awdurdodau Lleol. Bydd yr ymgynghoriad hwn yn ymchwilio eu defnydd o dystiolaeth wrth ddylunio ymyriadau yn y farchnad lafur leol, rhwystrau i dystiolaeth a defnydd gwerthuso, y dewisiadau a ffafrir ar gyfer y boblogaeth ac ymyriadau y dylai’r adolygiadau ganolbwyntio arnynt a’r fformatau a ffafrir ar gyfer allbynnau’r adolygiad.
Byddwn hefyd yn ymgynghori ag ymgynghorwyr arbenigol o Rwydwaith yr Hyn sy’n Gweithio a sefydliadau academaidd drwy gydol y rhaglen. Byddant yn helpu i ddatblygu ein dull gweithredu i gynnal a lledaenu’r adolygiadau, sicrhau fod yr adolygiadau wedi eu seilio ar y dystiolaeth genedlaethol a rhyngwladol ddiweddaraf ac y cânt eu cynnal gyda thrylwyredd academaidd.
Cam 2 – Adolygiadau tystiolaeth (yn adrodd ym mis Gorffennaf 2026 a mis Ionawr 2027)
Unwaith y cytunir ar brif themâu’r adolygiadau, rhoddir ystyriaeth i gwmpas a maint pob adolygiad mewn ymgynghoriad gyda’n cynghorwyr arbenigol. Bydd pob adolygiad naill ai yn adolygiad tystiolaeth cyflym neu’n adolygiad systematig, yn dibynnu ar faint a natur y sylfaen tystiolaeth sydd ar gael eisoes. Caiff allbynnau eu cyhoeddi ar gyfer pob adolygiad gyda’r cyntaf ar gael ym mis Mai 2026, un arall ym mis Gorffennaf 2026 a’r gweddill ym mis Ionawr 2027. Yn cyd-fynd â hyn bydd adnoddau ychwanegol ar gyfer rhanddeiliaid lleol, tebyg i becynnau cymorth ymarferol a gweithdai, i’w cefnogi i ddefnyddio’r dystiolaeth yma yn eu gwaith. Bydd union fformat yr adnoddau hyn yn adlewyrchu dewisiadau rhanddeiliaid, a ddynodwyd yn ystod yr ymgynghoriad dechreuol gyda defnyddwyr.
Cam 3 – Y gwersi a ddysgwyd (Ionawr – Ebrill 2027)
Mae’r cam olaf yn anelu i asesu pa mor bell mae cynnwys a fformat yr adolygiadau yn cefnogi defnyddwyr i ymgysylltu’n effeithiol gyda thystiolaeth am y farchnad lafur a’i defnyddio yn eu gwaith. Bydd yn ymchwilio faint o ran y teimlai rhanddeiliaid lleol oedd ganddynt yn y broses ymgynghori ac os ydynt yn teimlo y caiff eu dewisiadau eu hadlewyrchu yn yr adnoddau terfynol. Bydd cam hwn y rhaglen yn cynnwys cyfweliadau a thrafodaethau panel gyda rhanddeiliaid lleol a fu’n ymwneud â’r camau blaenorol.
Yn dilyn y rhaglen waith hon, gall yr Adran Gwaith a Phensiynau ddefnyddio’r sylfaen tystiolaeth a’r gwersi a ddysgwyd i ffurfio Canolfan annibynnol yr Hyn sy’n Gweithio yn y Farchnad Lafur.
